DEATH AS AN AESTHETIC FORM IN PHILOSOPHICAL THOUGHT OF CONFUCIANISM, BUDDHISM, AND DAOISM

Abstract

Death–a human phenomenon that appears to signify an ending, stillness, sorrow, and loss–has nevertheless become a point of convergence and a central category of concern in three major Eastern systems of thought: Confucianism, Daoist philosophy, and Buddhism. Within these three traditions, death is not understood merely as the cessation of human biological activity; it is also considered within philosophical, ethical, and aesthetic categories. This article approaches death as an aesthetic form rather than as a dark and fated conclusion. It examines the conception of death in each system of thought, whose different epistemological foundations and perspectives generate distinct aesthetic values. By elucidating their philosophical depth, the article opens an aesthetic perspective on death at the point where Confucianism, Buddhism, and Daoism meet. It thereby arrives at the following conclusion: in Eastern philosophy, death is not an endpoint but a doorway into the profound dimensions of life, enabling human beings to perceive, confront, and experience the beauty of mortal existence.

Bài viết đi sâu vào quan niệm của mỗi hệ tư tưởng với những nền tảng nhận thức và quan điểm khác nhau để kiến tạo nên giá trị mĩ học khác nhau, thông qua việc làm rõ chiều sâu triết lý còn mở ra cách nhìn nhận đầy thẩm mĩ về cái chết mang tính chiều sâu trong sự gặp gỡ của Nho - Phật - Đạo. Từ đó, bài viết đi đến những kết luận mang tính thẩm mĩ: cái chết trong triết học phương Đông không phải điểm kết thúc mà là cánh cửa mở ra những chiều kích thâm sâu của sự sống, giúp con người nhìn nhận, đối diện và tìm kiếm, tận hưởng vẻ đẹp của kiếp người.