TỪ TINH HOA CỔ HỌC ĐẾN GIÁO DỤC ĐẠO ĐỨC Ở NHÀ TRƯỜNG - BÀI HỌC TỪ NHẬT BẢN

Tóm tắt

Trong bối cảnh phát triển kinh tế thị trường hiện nay, việc giáo dục đạo đức con người nhằm hạn chế những tiêu cực vốn có của quá trình phát triển kinh tế, sẽ giúp con người trở nên thân thiện và tốt đẹp, tạo nên môi trường xã hội lành mạnh, văn minh. Nhật Bản là một nước đã vận dụng tối đa các giá trị tinh hoa có trong sách Luận ngữ và Mạnh Tử để xây dựng kinh tế thị trường hiện đại. Tác phẩm Luận ngữ và bàn tính của Shibusawa Eiichi渋沢栄一(1840-1931)đã đưa giáo lý Khổng giáo vào thời hiện đại - xây dựng một xã hội cân bằng giữa lợi nhuận và đạo đức. Các đức tính hiếu đễ, nhân nghĩa, trung tín... làm nên nền tảng của đức "nhân", đức tính quan trọng nhất trong đạo đức Nho giáo được ông đề cao, thường xuyên nhấn mạnh. Tác giả cũng không né tránh bàn đến những tiêu cực của đạo đức Nho giáo, nhưng lại giải thích rõ ràng theo hướng tiệm cận đến chân lý đạo đức, đó là sự hài hòa giữa "lợi" và "nghĩa". Ông nhấn mạnh đến hiệu quả của việc dạy đạo đức cho bọn trẻ ngay từ nhỏ cho thấy tư duy logic trong việc giáo dục. Từ những quan điểm về giáo dục của Shibusawa Eiichi trong cuốn Luận ngữ và bàn tính hy vọng sẽ gợi ra cho Việt Nam những bài học để "Việt hồn Hán tài" (Học lấy tinh túy của Hán để giữ lấy hồn cốt Việt) trở thành khẩu hiệu cho giáo dục đạo đức ở nhà trường trong tương lai.